Çölyak Hastalığı Nedir?

Çölyak Hastalığı Nedir?

Tahıl olarak adlandırdığımız buğday, çavdar ve arpada bulunan gluten proteinine karşı oluşan duyarlılık çölyak dediğimiz gıda alerjisidir.

Popülasyonda en sık rastlanan genetik hastalık olarak yer alır.

Çölyak Hastalığı Nedir?

Çocukluk Çağında Çölyak Belirtileri

Çocukluk çağında sürekli karın ağrısı karnın şişliği, sürekli kusma, süte karşı intolerans, demir eksikliği bulgularıyla araştırma yapılmaktadır. Hastalarda şikayetler çoğunlukla karın ağrısı, kusma ve karın şişliği şeklinde olmaktadır. Böylelikle Çölyak hastaları klinik olarak sınıflandırılabilmektedir.

bu hastalık, çocuklukta, ergenlikte, orta yaşta ve yaşlılıkta ortaya çıkabilir.

Bazı grup hastalar yıllar boyu bu hastalığın farkında olmadan yaşayabilirler.

Hastalığının Teşhisi

Hastalara ince bağırsak biyopsisi yapılarak,

Kan testi ile kandaki antikorlar ölçülerek teşhis konulabilmektedir.

Tedavisi

Hastalığın tek tedavisi ömür boyu gluten içermeyen besinlerle diyet yapmasıdır.

Çölyak ile İlişkisi Olduğu Düşünülen Hastalıklar

Bazı hastalıkların bu hastalıkla ilgili olduğu düşünülmüş, kalıtımsal bazı hastalıklar diğer aile bireyleriyle ilişkilendirilmiştir.

  • A1 tipi atropik gastrit
  • Lenfositik kolit
  • Konjenifal kalp kusurları
  • Dermatit herpetiformis
  • Down sendromu
  • İnfertilite ve düşük nüks
  • Sedef hastalığı
  • Turner sendromu, Troid sendromu, Williams sendromu birinci derece akrabalarla ilişkilendirilmiştir.

Glutensiz Diyet

Bir sağlıklı yaşam şekli olan Glutensiz Diyet hastanın yaşamını kolaylaştırır. Günümüzde glutensiz gıda denildiğinde kilogramında 20 mg’dan daha fazla gluten içermeyen gıdalar akla gelmektedir.

Çölyak hastalığı için hangi besinler önerilebilir?

  • Tüm sebzeler
  • Tüm meyveler
  • Katkısız sıvı ve katı yağlar
  • Et, balık, tavuk
  • Zeytin, bal, yumurta
  • Un olarak yemeklerinde kestane unu, nohut unu, soya unu, üzüm çekirdeği unu da kullanılabilir.

Hangi Gıdalar Önerilmez?

  • Arpa, çavdar ve yulaf içeren ve için katkısı olan her türlü ürün (bulgur, irmik, şehriye, kuskus, kek, kurabiye, simit, krakerler, unlu tatlılar)
  • Gluten içeren hazır salça, ketçap, çorbalar, soslar, hazır tarhanalar
  • Galeta ununda hazırlanan etler, sebzeler ve katkılı ekmekler
  • Malt ürünü içeren alkollü ve alkolsüz bütün içecekler
  • Bütün hazır çeşniler, köfte baharatları, salata sosları, paneler
  • Sirke, çikolata, puding, sakız, ketçap, mayonez ve dondurmalar
  • Hazır üretilen tuzlu ve soslu tüm kuru yemişler
  • Kısaca doğal hazırlanmayan tüm gıdalar çölyak hastalarına önerilmemektedir.

Çölyak Hastalarında Beslenme Düzeni

Beslenme konusunda uzman bir diyetisyen doktordan yardım almalıdır. Hastalar ishal ile birlikte kaybettikleri B vitamini (Ribofilavin, tiamin, niasin), demir, folik asit, kalsiyum, lifler gibi vücutun ihtiyacı olan vitamin ve mineralleri alarak düzenli kilo alımını sağlayabilir. Glutensiz ürünler ve markaları, glutensiz ilaçları hastaların rahatça ulaşabilmeleri için Çölyak’la Yaşam Derneği tarafından gruplandırılarak yayınlanmakta ve hastalar bilgilendirilmektedir. Çölyak hastaları ve yakınları buradan uygun gıdaları seçerek diyetlerinde başarı sağlamaktadırlar.

Alternatif Tahıllar Nedir?

Lüpen Bulguru

Lüpen bulguru , gluten proteini içermemekle birlikte, besleyiciliği artırılmış bir üründür.

Karabuğday

Karabuğday bitkisi tahıllarla aynı gruba girmeyen bir bitkidir. Yeterli derecede protein ve aminoasiti içerdiğinden alternatif olarak üretilemeye başlamıştır.

Kinoa

Tahıl kategorisinde yer alsada bitki meyvesidir. Kinoa besin değeri çok çok yüksek olup çok kolay ve hızlı pişen bir bitkidir. Alternatif tahıllar arasında hızla yerini almaktadır.

Türkiye’de Çölyak Hastalığı

Türkiye’de sağlık bilgi sistemlerinden edinilen bilgiye göre 250 bin – 750 bin civarı Çölyak hastası olduğu tahmin edilmekte, birçok hastanın teşhisi konulmamakla birlikte,  raporlu hasta sayısı 70 bine ulaşmıştır.

Çölyak Hastalığı ve İlerleyen Aşamalarda Karşılaşılan Sağlık Sorunları

Çölyak hastaları, bazı anemi türleri kalsiyum ve K vitamini eksikliği, büyüme geriliği ve bağışıklık sisteminin gerilemesiyle bazı otoimnün hastalıklarda artış yaşamakta, kemik erimesi, kısırlık, düşük ile karşı karşıya kalabilmekte,  ilerleyen aşamalarda lenfoma, ince ve kalın bağırsak kanserleri ve kişilik değişimleri gibi ruhsal bozukluklar ile karşı karşıya kalabilirler.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir